Právní předpis byl sestaven k datu 29.03.2026.
Zobrazené znění právního předpisu je účinné od 01.07.2017.
ČÁST PRVNÍ - O PRÁVECH PŘÍSLUŠNÍKŮ NÁRODNOSTNÍCH MENŠIN
HLAVA I - ÚVODNÍ USTANOVENÍ
Předmět úpravy §1
Vymezení základních pojmů §2
HLAVA II - PRÁVA PŘÍSLUŠNÍKŮ NÁRODNOSTNÍCH MENŠIN
Výkon práv příslušníků národnostních menšin §3
Svobodná volba příslušnosti k národnostní menšině §4
Právo na sdružování příslušníků národnostní menšiny §5
Právo účasti na řešení záležitostí týkajících se národnostní menšiny §6
Právo na užívání jména a příjmení v jazyce národnostní menšiny §7
Právo na vícejazyčné názvy a označení §8
Právo na užívání jazyka národnostní menšiny v úředním styku a před soudy §9
Právo na užívání jazyka národnostní menšiny ve věcech volebních §10
Právo na vzdělávání v jazyce národnostní menšiny §11
Právo na rozvoj kultury příslušníků národnostních menšin §12
Právo na rozšiřování a přijímání informací v jazyce národnostní menšiny §13 §13a
ČÁST DRUHÁ §14
ČÁST TŘETÍ - Změna zákona o obcích §15
ČÁST ČTVRTÁ - Změna zákona o krajích §16
ČÁST PÁTÁ - Změna zákona o hlavním městě Praze §17
ČÁST ŠESTÁ - Změna zákona o volbách do zastupitelstev v obcích §18
ČÁST SEDMÁ - Změna zákona o volbách do zastupitelstev krajů §19
ČÁST OSMÁ - ÚČINNOST §20
č. 320/2002 Sb. - Čl. CXVII, Čl. CXVIII, Čl. CXIX
Xxxxxxxxx
Xxxxxxxxx Xxxxx xxxxxxxxx xxxx xxxxxxxxxxxxxx a xxxxxxxx státu,
maje xx xxxxxxx xxxxx xx xxxxxxxxxxx x xxxxxxxx xxxxxxxx xxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxxx,
xxxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxx národnostních xxxxxx xxxx xxxxxxxxxxx i xxxxxxx xxxxxxxxxxx xx xxxxxxx vlastní kulturou, xxxxxxxxx xx jazykem,
maje xx zřeteli vytváření xxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx x xxxxxxxx x xxxxxxxxxx xxxxxxx národnostních xxxxxx x xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx,
xxxxxxxx xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin xxxxx xx xxxxxxx xxxxx v xxxxxxxxx, xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxxx xxxxxx x ve xxxxxxxxx záležitostech, xxxxxxx xxxx, xxxxx xx xxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx,
xxxxxx xxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx x xxxxxxx x mezinárodními smlouvami x xxxxxxxx právech x základních svobodách, xxxxx xx Česká xxxxxxxxx vázána, x Xxxxxxx a x Xxxxxxxx základních práv x xxxxxx,
xx xxxxxx xx xxxxx xxxxxx Xxxxx xxxxxxxxx:
XXXX XXXXX
X XXXXXXX XXXXXXXXXXX NÁRODNOSTNÍCH XXXXXX
XXXXX X
XXXXXX USTANOVENÍ
§1
Předmět xxxxxx
(1) Xxxxx zákon xxxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx x xxxxxxxxx xxxxxxxxxxxx, xxxxxx xxxxxxxxx xxxxx x xxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx celků (xxxx jen "xxxxxx xxxxxxx správy") xx xxxxxx k xxx.
(2) Xxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxx, která xxxxxxxx xxxxx příslušníků národnostních xxxxxx, xxxxxx tímto xxxxxxx dotčena.
§2
Xxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxx
(1) Xxxxxxxxxxx xxxxxxx xx xxxxxxxxxxxx xxxxxx Xxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxx xx xxxxx xxxxxxxx České xxxxxxxxx, kteří se xxxxxxxx xx ostatních xxxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxx, jazykem, xxxxxxxx x xxxxxxxxx, xxxxx xxxxxxx menšinu xxxxxxxxxxxx a zároveň xxxxxxxxx xxxx být xxxxxxxxxx xx xxxxxxxxxxx xxxxxxx xx xxxxxx xxxxxxxxxx úsilí x xxxxxxxxx x rozvoj xxxxxxx xxxxxxxxxxx, xxxxxx x xxxxxxx x xxxxxxx xx účelem xxxxxxxxx a xxxxxxx xxxxx jejich xxxxxxxxxxxx, xxxxx xx historicky xxxxxxxx.
(2) Příslušníkem národnostní xxxxxxx je xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx, xxxxx xx xxxxx x xxxx xxx xxxxx xxxxxxxxxx x projevuje xxxxx xxx xxxxxxxxx xx xxxxxxxxxxx národnostní xxxxxxx spolu x xxxxxxx, xxxxx se xxxxx xx xxxxxx xxxxxxxxxx.
XXXXX XX
XXXXX XXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXX XXXXXX
§3
Xxxxx práv xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx
(1) Xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin xx xxxxxxxx jednotlivě xxxx společně s xxxxxx xxxxxxxxxxx národnostní xxxxxxx výkon xxxxxx xxxx stanovených xxxxx xxxxxxx, xxxxxxxxxx právními xxxxxxxx xx xxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxx o xxxxxxxx xxxxxxx a základních xxxxxxxxx, kterými xx Xxxxx xxxxxxxxx xxxxxx.
(2) Xxxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx nesmí xxx omezován nebo xxxxxxxxxxx.
§4
Xxxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxxxx x národnostní xxxxxxx
(1) X xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxx menšině xxxxx xxxxxx vzejít žádná xxxx.
(2) Xxxxxx veřejné xxxxxx nevedou xxxxxxxx xxxxxxxxxxx národnostních menšin. Xxxxxxxxx, xxxxxxxxxxxx a xxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxx xxxxxxx xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxx xxxxxxx se xxxx xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxx.1) Xxxxx x xxxxxxxxxx se x xxxxxxxxxx xxxxxxx xxxxxx xxxxxx xxx xxxxxxx lidu xxxx xxxxx xxxxxx zvláštního xxxxxx, které umožňují xxxxxx xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxx menšině, xxxxxxx xxx xxxxxxx pro xxxx xxxx, xxx xxx který byly xxxxxxxxxxx x xxxxxxx, x xx xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx musejí xxx xxxxxxx.
§5
Xxxxx xx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx
Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx xx xxxxx xxxxxxxxx x xxxxxxxxxxxxx sdruženích i x xxxxxxxxxxx xxxxxxxx x x politických xxxxxxx xx xxxxxxxx x způsobem xxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxx předpisy.2)
§6
Xxxxx účasti xx xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xx národnostní xxxxxxx
(1) Xxxxxxxxxxx národnostních xxxxxx xxxx právo xx xxxxxxx xxxxx x xxxxxxxxx, xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxxx životě x xx xxxxxxxxx záležitostech, xxxxxxx pak xxxx, xxxxx xx xxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx, jejichž xxxx xxxxxxxxxxx, a xx na úrovni xxxx, kraje x xx xxxxxxxxxx xxxxxx.
(2) Xxxxx xxxxx xxxxxxxx 1 xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxx xxxxxxxxxxx menšiny, xxxxxxxxxxx xxxxx zvláštních xxxxxxxx xxxxxxxx,3) x Xxxx xxxxx xxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx (xxxx xxx "Xxxx").
(3) Xxxxx zřizuje xxxx svůj xxxxxxx x iniciativní xxxxx xxx otázky týkající xx národnostních xxxxxx x xxxxxx xxxxxxxxxxx Xxxx. V jejím xxxx xxxxx xxxx xxxxx.
(4) Xxxxx Xxxx xxxx xxxxxxxx národnostních xxxxxx x xxxxxxxx xxxxxx xxxxxxx moci x tím, xx xxxxxxx xxxxxxxx xxxxx Xxxx xxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx, xxxxx xxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin.
(5) Xx xxxxxxxxxx Xxxx xxxxx
x) zajišťovat přípravu xxxxxxxx vlády, xxxxx xx xxxxxx práv xxxxxxxxxxx národnostních xxxxxx x České xxxxxxxxx,
x) xxxxxxxxxx se x xxxxxxx xxxxxx, x xxxxxxx xxxxxxxx xxxxx x x xxxxxxxxx xxxxxxxxx xx práv xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin xxxx jejich xxxxxxxxxxx xxxxx,
x) připravovat xxx xxxxx xxxxxxxx xxxxxx x xxxxxxxxxxx xxxxxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx,
x) xxxxxxxxxxx xxx xxxxx xxxx xxx xxxxxxxxxxxx xx xxxx xxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxx x zajištění xxxxxx xxxxxxxxxxx národnostních xxxxxx, xxxxxxx x xxxxxxxxx xxxxxxxx, xxxxxxx a xxxxx, používání mateřského xxxxxx, xxxxxxxxxxxxx a xxxxxxxxxx xxxxxx,
x) xxxxxxxxxxxxx x xxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxx xxx xxxxxxxxxx zabezpečování národnostní xxxxxxxx státu,
f) navrhovat xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xx xxxxxxxx xxxxxxxx xx podporu xxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx.
(6) Xxxxxxxxxxx o xxxxxxx Xxxx, xxxxxxx xxxxxxxxx xxxxx Rady x o xxxxxxxx Xxxx xxxxxxx xxxxxx Xxxx, xxxxx schvaluje xxxxx.
(7) Xxxxxxx xxxx xxxx a koordinuje xx xxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxx xxxxx xx xxxxx xxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxxxxx romské komunity xx xxxxxxxxxxx.
(8) Xxxxxx xxxx xxxx x xxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xx xxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxx xxxxx xxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxxx x xxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxxx do xxxxxxxxxxx.
§7
Právo na xxxxxxx xxxxx x xxxxxxxx x jazyce národnostní xxxxxxx
Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxx xxxxx xx xxxxxxx xxxxx xxxxx x příjmení x xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx xx podmínek stanovených xxxxxxxxx xxxxxxx xxxxxxxxx.4)
§8
Xxxxx xx xxxxxxxxxxx xxxxx a označení
(1) Xxxxxxxxxxx národnostních menšin, xxxxx xxxxxxxx a xxxxxxxxxx xxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx, xxxx xxxxx, xxx xxxxx xxxx, x xxx žijí, xxxxx xxxxxx xxxxx, xxxx, xxxxxx xxxxxxxxx prostranství, xxxxxxxx xxxxx xxxxxx xxxxxxx správy x xxxxxxxxx xxxxxxxxx xxxx xxxxxxx xxxxxx v xxxxxx národnostní xxxxxxx.
(2) Xxxxxxxx xxx výkon xxxxx xxxxx xxxxxxxx 1 x způsob xxxxxxx xxxxxxxxxxxxx názvů x označení xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxxx.5)
§9
Xxxxx xx xxxxxxx xxxxxx národnostní menšiny x xxxxxxx xxxxx x xxxx xxxxx
Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin, xxxxx xxxxxxxx a dlouhodobě xxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx, xxxx xxxxx na xxxxxxx xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx x xxxxxxx xxxxx x xxxx xxxxx. Xxxxxxxx xxx xxxxx xxxxxx xxxxx upravují xxxxxxxx xxxxxx předpisy.6)
§10
Xxxxx na užívání xxxxxx xxxxxxxxxxx menšiny xx xxxxxx xxxxxxxxx
Xx xxxxxxxx xxxxxxxxxxx zvláštními xxxxxxxx xxxxxxxx7) xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin, xxxxx xxxxxxxx a xxxxxxxxxx žijí xx xxxxx České xxxxxxxxx, xxxxx na zveřejnění xxxxxxxx x xxxx x xxxxx xxxxxx xxxxx a na xxxxx xxxxxxxxx pro xxxxxx x xxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin.
§11
Xxxxx xx vzdělávání x xxxxxx národnostní xxxxxxx
(1) Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx, které tradičně x xxxxxxxxxx xxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx, mají právo xx xxxxxxx a xxxxxxxxxx xx xxxx xxxxxxxxx xxxxxx ve xxxxxxx, xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx x školských xxxxxxxxxx xx xxxxxxxx, xxxxx xxxxxxx xxxxxxxx právní xxxxxxxx.8)
(2) Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx podle xxxxxxxx 1 xxxxx xx xxxxxxxx stanovených zvláštními xxxxxxxx xxxxxxxx8) xxxxxxxx
x) xxxxxxxx školy s xxxxxxxxxx xxxxxxx národnostní xxxxxxx xxxx s xxxxxx xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxx,
x) xxxxxxxx předškolní xxxxxxxx a xxxxxxxx xxxxxxx xxxxxxxx.
§12
Právo na xxxxxx xxxxxxx xxxxxxxxxxx národnostních xxxxxx
(1) Příslušníci národnostních xxxxxx xxxx právo xx xxxxxxxxx x xxxxxxxxx xxxxx xxxxxx, xxxxxxx x xxxxxx x na xxxxxx xxxxxxxxxxxx.
(2) Xxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxx zachování x rozvoj xxxxxxx, xxxxxx x xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin, xxxxx tradičně x xxxxxxxxxx xxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx; xxxxxxxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxx na xxxxxxx, xxxxx, xxxxxxx, xxxxxxxx, xxxxxxxxxxxx xxxxxxx a xxxxx xxxxxxxx příslušníků xxxxxxxxxxxxx xxxxxx. Xx xxx xxxxxx poskytuje xxxxxx ze xxxxxxxx xxxxxxxx; xxxxxxxx x xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxx xxxxx nařízením.
§13
Právo xx xxxxxxxxxxx x xxxxxxxxx xxxxxxxxx x xxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx
(1) Xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxx právo xx rozšiřování a xxxxxxxxx xxxxxxxxx v xxxxxx svých xxxxxxxxxxxxx xxxxxx.
(2) Xxxx podporuje xxx xxxxxxxxx x xxxxxx xxxxxxx, tradic x xxxxxx vydávání xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxx x xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx, xxxxx tradičně x xxxxxxxxxx xxxx xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx, x xxxxxxxxxx x xxxxxxxxx xxxxxxxx x xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx, xxxxx xxxxxxxx x xxxxxxxxxx žijí xx xxxxx Xxxxx xxxxxxxxx. Xx xxxxx xxxxxx xxxxxxxxx xxxxxx xx xxxxxxxx rozpočtu; podmínky x způsob poskytování xxxxxx stanoví xxxxx xxxxxxxxx.
(3) Vytváření a xxxxxx xxxxxxxxxxxx x xxxxxxxxxxx xxxxxx xx xxxxxx x xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx u xxxxxxxxxxxxx xx xxxxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxxxx.9)
§13x
Xxxxxxxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxxx xxxxx xxxx xxxxxxxx xxxxx xxxx x xxxxxxxxxx působností xxxxx xxxxxx zákona xxxx xxxxxxx xxxxxxxxx působnosti.
§13a xxxxxx xxxxxxx xxxxxxxxx x. 320/2002 Xx. x xxxxxxxxx xx 1.1.2003
XXXX XXXXX
Xxxxx xxxxxx x xxxxxx
§15
Xxxxx č. 128/2000 Sb., x xxxxxx (xxxxxx xxxxxxx), xx xxxx xxxxx:
1. X §29 xxxx. 2 se xxxxxxx "20" xxxxxxxxx xxxxxxx "10" x xxxxxxx "50" xx xxxxxxxxx xxxxxxx "40".
2. X §117 xxxx. 3 xxxx první xx xxxxxxx "15" xxxxxxxxx xxxxxxx "10", xx konci věty xxxxx xx xxxxx xxxxxxxxx středníkem x xxxxxxxx se xxxx "xxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxx xxxxxx nejméně xxxxxxxx xxxxx xxxxx výboru.".
XXXX XXXXXX
Xxxxx zákona x xxxxxxx
§16
X §78 xxxx. 2 zákona č. 129/2000 Sb., o xxxxxxx (xxxxxxx xxxxxxx), xx xxxxxxx "10" nahrazuje xxxxxxx "5", xxxxx "xx xxxxxx národnosti xxxx xxx české" xx xxxxxxxxx xxxxx "x xxxxxxxxxx xxxx xxx české" a xx xxxxx xxxx xxxxx xx xxxxx xxxxxxxxx středníkem x xxxxxxxx xx xxxx "xxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxx xxxxxx nejméně xxxxxxxx xxxxx xxxxx výboru.".
ČÁST XXXX
Xxxxx xxxxxx x xxxxxxx xxxxx Xxxxx
§17
X §78 xxxx. 2 xxxxxx č. 131/2000 Sb., x hlavním městě Xxxxx, xx xx xxxx první xxxxxxx "15" xxxxxxxxx číslicí "5", xx konci xxxx xxxxx xx xxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxxxx x doplňuje xx xxxx "xxxx xxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx menšin xxxx xxxxxx nejméně xxxxxxxx xxxxx xxxxx xxxxxx.".
XXXX ŠESTÁ
Změna xxxxxx x xxxxxxx xx xxxxxxxxxxxxxx x xxxxxx
§18
X §31 xxxxxx č. 152/1994 Sb., x volbách do xxxxxxxxxxxxxx x obcích x o xxxxx x xxxxxxxx některých xxxxxxx zákonů, se xxxxxxxx odstavec 3, xxxxx včetně poznámky xxx čarou x. 10x) xxx:
"(3) X xxxx, xx xxxxx xx zřizuje xxxxx xxx xxxxxxxxxxx menšiny xxxxx xxxxxxxxxx xxxxxx,10x) xx vyhláška podle xxxxxxxx 1 x 2 xxxx x x xxxxxx xxxxxxxxx xxxxxxxxxxx menšiny.
10a) §117 xxxx. 3 xxxxxx x. 128/2000 Sb., x xxxxxx (obecní xxxxxxx), ve xxxxx xxxxxx č. 273/2001 Xx.".
XXXX XXXXX
Xxxxx xxxxxx x xxxxxxx xx xxxxxxxxxxxxxx xxxxx
§19
X §27 xxxxxx č. 130/2000 Sb., x xxxxxxx xx xxxxxxxxxxxxxx xxxxx x x xxxxx xxxxxxxxx zákonů, xx xxxxxxxx odstavec 3, který xxxxxx xxxxxxxx pod čarou x. 18a) xxx:
"(3) X xxxxx, ve xxxxxx xx xxxxxxx xxxxx xxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx podle zvláštního xxxxxx18x), se xxxxxxxx xxxxx xxxxxxxx 1 x 2 zveřejní x x jazyce xxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxx.
18x) §78 odst. 2 xxxxxx x. 129/2000 Xx., x krajích (xxxxxxx xxxxxxx), ve xxxxx zákona č. 273/2001 Xx.".
XXXX XXXX
XXXXXXXX
§20
Xxxxx zákon xxxxxx xxxxxxxxx xxxx xxxxxxxxx.
Právní xxxxxxx x. 273/2001 Sb. nabyl xxxxxxxxx xxxx 2.8.2001.
Xx xxxxx xxxxxx právního xxxxxxxx xxxx xxxxxxxxxx xxxxx a doplnění xxxxxxxxxxx právním předpisem x.:
320/2002 Sb., x xxxxx x xxxxxxx xxxxxxxxx xxxxxx x xxxxxxxxxxx x ukončením xxxxxxxx xxxxxxxxx úřadů
s xxxxxxxxx od 1.1.2003
250/2016 Xx., o odpovědnosti xx přestupky x xxxxxx x nich
s xxxxxxxxx xx 1.7.2017
Znění xxxxxxxxxxxx xxxxxxxx norem xxxxxx právních xxxxxxxx x xxxxxxxx není xxxxxxxxxxxxx, pokud xx xxxx xxxxxx xxxxxxxxx xxxxx shora xxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxx.